مسيح ذبيحى

47

استرآبادنامه ( سه سفرنامه ، وقفنامه وسرگذشت ) ( فارسى )

چوبى مزين عالى از روسيه براى منزل هر صاحب منصب به فراخور رتبت آماده است . قزاقخانه و آهنگرخانه و نجارخانه با انبارهاى آذوقه و عليق ترتيب داده‌اند . طبيب و دواخانه و كحّال و آهنگر و نجار روسى به فراخور كميسيون دارند و مغازه‌اى هم داير كرده‌اند كه رفع همه قسم احتياجات آنها را مىنمايد و كميسر روس منازل عديدهء مزيّن از حيث دفترخانه و اطاق غذا و اطاق رسمى ديد و بازديد و خوابگاه و آشپزخانه دارد و به واسطهء باركشها از آب گرگان مشروب مىشوند . كميسيون دولت عليه ايران تا در سنهء 1320 رئيس اين كميسيون و دخيل اين خدمت بزرگ دولتى جناب ميرزا على اشرف خان احتشام الوزاره كه از طرف وزارت جليلهء خارجه به اين خدمت عمده مأمور بودند ، اجمال حال اين كميسر خردمند از اول شباب به علم و دانش و حسن سلوك آرايش گرفته و آن علم و دانش به زيور ادب كمال پذيرفته و حسن اخلاق و نيكى معاشرت جناب معزى اليه نتيجهء علم و / 62 / مقام عمل را معين مىكند ، شرح و بسطى بيشتر لازم نيست . چون مدت مأموريت و اقامتشان به طول انجاميده بود مستدعى شده بودند يك چند آسوده باشند . وزارت جليلهء خارجه استدعاى ايشان را قبول و جناب عون الملك را به رياست كميسيون منتخب و مأمور كرده‌اند و فعلا جناب عون‌الملك در كميسيون مشغول رتق و فتق امورات هستند . عمدة الامراء العظام علىآقا خان سرتيپ قزاقخانهء مباركه با پنجاه نفر قزاق و چند نفر صاحب منصب آزموده و مجرب مأمور و مقيم خدمت كميسيون بودند . در ظرف آن مدت مأموريت طورى در انتظامات خدمت مرجوعه ساعى بوده‌اند كه اگر از روى انصاف نظر شود بهتر از انتظام مستحفظى روس‌ها در انتظامات نبوده كمتر هم فرض نمىتوان كرد . چون مدّت مأموريت آنها به سرآمده بود از طرف ادارهء جليلهء قزاقخانه تماما را احضار و نواب و الا حبيب‌اللّه ميرزاى سرتيپ كه از تربيت يافتگان مخصوص اين عصر و داراى علم و عمل است با پانزده نفر قزاق مأمور انتظامات كميسيونى هستند . معتمد السلطان موثق الحكماء كه از برآوردگان مخصوص مدرسهء دارالفنون است با همه قسم ادويه به معالجهء اجزاى كميسيون مأمور بود و بيست و پنج نفر سرباز و يك نفر نايب از افواج مأمور استرآباد همه وقت محض قراولى در كميسيون هستند . تلگرافخانه در گنبد قابوس از راه ولايت به استرآباد و از گنبد